2021: Reinventing pilgrimage in Europe

Een project van de Camino Academie

Na het succesvolle project Pelgrimage opnieuw uitvinden waarin nieuw opgekomen pelgrimspaden in Nederland werden verkend, is de Camino Academie een internationaal vervolgproject gestart. Het project Reinventing Pilgrimage in Europe richt zich op ontwikkelingen op het gebied van pelgrimages in Europa.
Via een reeks interviews met informanten uit diverse landen worden ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Scandinavië, België, de Duitstalige landen, Italië, Frankrijk en Spanje/Portugal verkend. Informanten komen zowel uit de wetenschap als uit de praktijk. Inmiddels zijn vijf interviews afgerond (zie hieronder). In oktober zullen ook de andere interviews gepubliceerd worden. De interviews zullen, zoals ook bij het Nederlandse project het geval was, de komende weken op YouTube worden geplaatst. Informatie daarover vindt u steeds op de website van de Camino Academie (www.caminoacademie.nl). Een in Engels gestelde paper met informatie over het project en de thema’s waarop de informanten worden bevraagd treft u hier aan.

Paul Post zal in een samenvatting een eerste balans en perspectief van deze Europese pelgrimage-verkenning geven die mede als basis zal dienen voor een afsluitende expertmeeting die staat gepland voor vrijdagmiddag 19 november in Utrecht. Aan deze meeting zullen naast Paul Post deelnemen John Eade (hoogleraar University of Roehampton, Londen), Peter Jan Margry (hoogleraar Universiteit van Amsterdam en onderzoeker aan Het Meertens Instituut), Sam Goyvaerts (docent en onderzoeker Universiteit Tilburg), Ineke Albers (promoveerde op een studie over lopen in religieuze rituelen en lid van de stuurgroep van de Camino Academie). Dagvoorzitter is Suzanne van der Beek (Universiteit van Tilburg, promoveerde op “New pilgrim stories. Narratives, Identities, Authenticity”).

Via deze website wordt deze bijeenkomst gepubliceerd. Vooralsnog gaan we ervan uit dat ook een beperkt aantal belangstellenden (circa 30) bij de expertmeeting in Utrecht (14.00-15.30 uur) aanwezig kan zijn. Houdt hiervoor deze website in de gaten of meldt u aan voor de nieuwsbrief (caminoacademie@gmail.com).

Denemarken (VIDEO)

Carsten Maegaard in gesprek met Peter Hesseling over pelgrimsroutes in Denemarken. Carsten Maegaard is vicevoorzitter van de Danske Santiagopilgrimme, de Deense Santiago-vereniging.
Peter Hesseling is voorzitter van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en lid van de stuurgroep van de Camino Academie.

In hun gesprek gaan zij onder andere in op de drie door Denemarken lopende pelgrimsroutes die de verbinding vormen tussen de routes in Duitsland (richting Santiago en Rome) en de routes in Noorwegen en Zweden (richting Trondheim). Daarnaast zijn er een aantal bekende routes langs religieuze en historische plekken en zijn er een aantal, vaak meerdaagse, rondwandelingen op verschillende plekken in Denemarken. Langs de route op Jutland zijn om de (maximaal) 25 km hostels gebouwd in de trant van de auberges in Spanje. Verder zijn in Denemarken B&B, campings, hutten en hotels volop aanwezig. Evenals in andere Europese landen is in Denemarken het wandelen en pelgrimeren vanaf de jaren 80, en m.n. vanaf 2000, sterk toegenomen.

 Ierland (VIDEO)

Michael Walsh (Camino Society Ireland) in gesprek met Peter Hesseling (Nederlands Genootschap van Sint Jacob en Stuurgroep Camino Academie) over pelgrimsroutes in Ierland.

In hun gesprek vertelt Michael over de lange pelgrimstraditie in Ierland, zowel in Ierland zelf als naar plaatsen als Jeruzalem, Rome en Santiago de Compostela. De Camino vanuit Ierland begint traditioneel na een boottocht naar La Coruna. Omdat die laatste tocht maar een afstand van 75 kilometer betreft, voldeed het niet meer aan de minimumeisen om een “compostela” te krijgen. Een paar jaar geleden is daarom afgesproken dat een traject in Ierland zelf daaraan toegevoegd mag worden. Verschillende van de eeuwenlang bestaande pelgrimsroutes in Ierland voldoen daaraan, daarnaast zijn andere routes geselecteerd die de pelgrims in staat stellen om aan de vereisten voor het certificaat van het pelgrimskantoor van Santiago te voldoen (de “Celtic Camino”). Naast de eeuwenoude pelgrimsroutes in Ierland zelf zijn recent routes ontwikkeld op oude spoorlijnen die meer een “groene” achtergrond hebben. Michael Walsh vertelt over een reis in een traditionele Keltische roeiboot die een aantal Ieren, waaronder vrienden van hem, een aantal jaren geleden vanuit Ierland naar Noord-Spanje gemaakt hebben.

Voor de belangstellenden: de film over deze tocht wordt vertoond op het filmfestival dat de Camino Academie op zondag 24 april 2022 in Utrecht organiseert. Meer informatie over dit festival komt t.z.t. op www.caminoacademie.nl.

België (Vlaanderen) (VIDEO)

Luc Herbots, (pastoor-deken in Genk-Maasmechelen) in gesprek met Paul Post (emeritus hoogleraar Universiteit Tilburg en voorzitter van de Camino Academie) over pelgrimeren in België.

In hun gesprek gaat Luc Herbots allereerst in op de ontwikkelingen van de tochten voor jongeren en later ook volwassenen waar hij zelf bij betrokken was. Kenmerkend ervoor is het pastorale element. Daarnaast gaat hij in op de veranderingen die zich in de loop van de jaren hebben voorgedaan in de Belgische traditie waarin bedevaartplaatsen en grote groepen destijds een grote rol speelden. Veranderingen die zich hebben voorgedaan worden niet zozeer door kloosters getrokken, maar meer door het Vlaamse Compostelagenootschap dat zich op pelgrimeren in brede zin richt. In de ontwikkelingen in België is het onderscheid tussen bedevaart en pelgrimage van belang. In het gesprek komen ook de verschillen met de situatie in Nederland regelmatig aan de orde, m.b.t. bijvoorbeeld bezinnend wandelen en hoe tegen de rollen van overheid en kerk aangekeken wordt. Tenslotte wordt aandacht besteed aan het zoeken naar alternatieve routes in het kader van “groene/trage tochten”, aan de rol van paden in de constructie van (regionale) identiteit en aan het belang van de terugreis in de pelgrimsbeleving.

Verenigd Koninkrijk (VIDEO)

John Eade in gesprek met Paul Post over pelgrimeren in het Verenigd Koninkrijk

John Eade is hoogleraar aan de University of Roehampton (Londen)
Paul Post is emeritus hoogleraar Universiteit Tilburg en voorzitter van de Camino Academie.

In hun gesprek gaat John Eade allereerst in op de diversiteit aan bedevaartplekken in het UK, waarin zowel Anglicaans, katholiek, Orthodox, maar ook de rol van migratie (hindoes, moslims) en de geschiedenis (Romeins, Keltisch), tot uiting komt. Daarnaast gaat hij onder andere in op de relatie tussen pelgrimage en toerisme, het belang van de oprichting in 2014 van de British Pilgrimage Trust en de maatschappelijke inbedding daarvan, het belang van de omgeving en het erfgoed voor het brede karakter van de pelgrimage en de infrastructuur ervoor. Hij trekt een aantal parallellen met onder andere de pelgrimage naar Lourdes en met spirituele pelgrimage. Tenslotte gaat hij in op het belang van vrijwilligers in de pelgrimage-ontwikkelingen.

Frankrijk (VIDEO)

Arno Cuppen in gesprek met Herman Holtmaat over pelgrimsroutes in Frankrijk

Samen met Huberta Wiertsema runde Arno Cuppen tien jaar lang de herberg ‘l Esprit du Chemin in Saint-Jean-Pied-de-Port. Sinds enkele jaren hebben zij een nieuwe herberg in Le Chemin in Noord-Frankrijk.
Herman Holtmaat is lid van de Stuurgroep van de Camino Academie.

In hun gesprek gaat Arno Cuppen in op de vele routes die, naast de vier welbekende hoofdroutes richting Santiago de Compostela, in Frankrijk bestaan. Enerzijds zijn dat natuurlijk de nationale internationale aanlooproutes naar deze hoofdroutes. Maar anderzijds zijn er traditioneel andere routes (bijvoorbeeld routes in Bretagne gericht op Mont St. Michel), maar ook nieuwe routes die ontstaan. Een recente inventarisatie kwam tot een verrassend hoog aantal. Hij gaat verder in op het karakter van deze nieuwe routes en het verschil daarvan met Nederland. Tenslotte gaat hij, vanuit zijn ervaring als herbergier, in op veranderingen in aard en type pelgrims.